Jaarboek 2016

Op 12 oktober is verschenen het Jaarboek 2016. Het jaarboek staat dit jaar geheel, met uitzondering van de Maaslandse Kroniek, in het teken van de 775-jarige relatie tussen Maasland en de Ridderlijke Duitsche Orde, Balije van Utrecht. Hieronder volgt een korte beschrijving van de inhoud.

Maasland met zijn rijke geschiedenis heeft door de eeuwen heen een bijzondere band met de Ridderlijke Duitsche Orde, Balije van Utrecht. Dit jaar staan we als dorpsgemeenschap op een aantal momenten stil bij deze 775-jarige verbondenheid. De Orde was in het verleden en nog steeds van betekenis in Maasland. In het verleden zijn er veel bezittingen, waaronder grond, aan de Orde geschonken. Nog altijd zijn er relatief veel landerijen van de Orde in de directe omgeving. We vinden het als Historische Vereniging van groot belang de geschiedenis levend te houden voor de huidige en toekomstige generaties. Daarom gaat dit Jaarboek, met uitzondering van de kroniek van 2015, geheel over de bijzondere relatie gedurende de achter ons liggende 775 jaar tussen Maasland en de Ridderlijke Duitsche Orde.

Het jaarboek begint zoals gebruikelijk met de kroniek van het afgelopen jaar, opnieuw verzorgd door Ron Stans. Ook dit jaar baseert hij zich hierbij op artikelen uit De Schakel MiddenDelfland.

Martin ‘t Hart belicht in een korte bijdrage de ontstaansgeschiedenis van de Duitsche Orde tijdens de Kruistochten. De vestiging en de uitbreiding van hun invloed en bezittingen in geheel Europa, gepaard aan de ontwikkelingen van het bestuursapparaat. In het tweede artikel beschrijft hij de geschiedenis van de Ridderlijke Duitsche Orde in Maasland gedurende de laatste 775 jaar.

Krijn van Dijk, laat in zijn bijdrage de soms moeilijke relatie tussen de Maaslandse dochterkerk van De Lier en de Duitsche Orde aan bod komen.  

De bijdragen aan dit Jaarboek van Jacques Moerman kunnen gerust veelomvattend genoemd worden. In zijn eerste artikel belicht hij de relatie tussen de Duitsche Orde, Maasland en haar dochterkerken  Schipluiden en De Lier. De naamgeving van de patroonheiligen van deze kerken is bijzonder. Vervolgens beschrijft hij de bijzondere relatie tussen de Duitsche Orde en enkele pastoors naast de opmerkelijke rol die bewoners van de Keenenburg in het bestuur hadden.  
In zijn volgende artikel beschrijft hij zijn vondst in het archief van de Orde waaruit blijkt dat de kerk van Maasland al vóór de Reformatie beschikte over een orgel. Voor een plattelandskerk blijkt het heel bijzonder te zijn om al zo vroeg een orgel te bezitten.
In zijn derde bijdrage gaat hij uitvoerig in op de bloeiperiode (16e eeuw) van de Duitsche Orde in Maasland. Het bestuur in die jaren lag in handen van de commandeurs Aelbrecht en Jasper van Egmond, die nauwe banden hadden met de familie Van Egmond van Keenenburg.

Trudy Werner-Berkhout beschrijft in haar eerste artikel de geschiedenis van het nog altijd aanwezige zomerhuis, later tuinmanshuis genaamd. Ooit behoorde dit huis tot het gebouwencomplex van de commanderij van de Duitsche Orde in Maasland. Zij beschrijft aan de hand één inventarisoverzicht o.a. een deel van de inboedel.  
In haar tweede bijdrage belicht zij het leven van Anna van Almonde, de moeder van Jasper van Egmond, die een aantal jaren in het zomerhuis logeerde als gast van haar zoon. Anna leefde in een turbulente tijd. Zowel op religieus als op politiek gebied.

Het vierde artikel van Moerman gaat over het kaartboek dat Jan Jansz. Potter in opdracht van de Duitsche Orde gemaakt heeft. Hij beschrijft de werkwijze van Potter, zoals de meet-en karteringswerkzaamheden en de verwerking daarvan. In dit artikel is eveneens een boeiende biografie van de cartograaf opgenomen.

De bijdrage van Annemarie Verburg aan deze speciale uitgave, behandelt een paar boerderijen aan de Westgaag waarvan de bewoners een substantieel deel van hun landerijen pachtten van de Duitsche Orde.

Hoe de Maaslandse basisscholen vijfentwintig jaar geleden ‘750 jaar Duitsche Orde in Maasland’ vierden wordt beschreven door Gerard Leijsen, destijds directeur van cbs ’t Spreewenest. Het is bijzonder hoeveel energie er in 1991 door velen in de viering van dit feest is gestoken.

Tineke van Nimwegen-van Wieringen doet in haar artikel verslag van het afscheid van Otto baron Bentinck als commandeur van Maasland en het aantreden van de nieuwe commandeur Jan Willem Sixma baron van Heemstra. De overdracht van het commandeurschap vond 6 maart jl. plaats in de Oude Kerk te Maasland.

De leden van de vereniging ontvangen het Jaarboek gratis. Belangstellenden kunnen het tijdens een lezing voor de prijs van € 15,00 aanschaffen. Daarnaast is het jaarboek verkrijgbaar in Museum De Schilpen te Maasland.